PȄRSE PȄRMBYTET SHQIPȄRIA?-Nga dr.  Selman  MËZIU/ Firence- Itali

0

Nga dr.  Selman  MËZIU/ Firence- Itali

Nuk ka shqiptar, që nuk e torturon, e lodh mendërisht e fizikisht pyetja e mësiperme, sidomos në kohështrirjen një çerek shekullore. Kjo për arsye se vërshimet e frikshme, tmerruese të lumenjëve të mëdhenj e të vegjël, të përrenjëve, prroskave e rrëkeve, të cilat në kor, kanë shkaktuar fatkeqësi të shumta, në njerëz, blegtori, gjallesa të ndryshme, në bujqësi, në rrugë të reja e të vjetra, në mbytje dyqanesh, shembje shtëpish, në përmbytje bulevardesh e autostradash etj. Shtrohet pyetja cilët janë faktorët që kanë ndikuar në keto  shkatërrime e fatkeqësi me përmasa të mëdha?

Më parë po paraqesim si e ka organizuar natyra relievin e vendit tonë në elipset e mijëra shekujve, dhe ja: ‘’Relievi i vendit paraqet variacione të theksuara, në shkallë të lartë të coptimit vertikal dhe horizontal, ku mbizotron dukshëm karakteri malor, me pjerrës të ndjeshme e shfaqje të dukurive të erozionit. Ndërtimi petrografik i territorit perfaqësohet kryesisht nga formacione magmatike e sendimentare mbi të cilat shtresohen formacione kryesore të tokave të tipit të hinjta, të kafenjta, të murrme pyjore etj.,, ( Pyjet e virgj. Te shqip. f.42 Tir. 1997)

Dhe me tej po japim mozaikun e bimësise: ‘’Larmia e formave të relievit e petrografisë, të tipit të tokave, në kushtet e klimës mesdhetare, kushtëzojne vegjetimin e një flore të pasur kryesisht mesdhetare, e cila arrin në rreth 3250 specie. Në këtë numër afro 330 specie e varietete janë drurë pyjor, 85% e të cilave rriten e zhvillohen spontanisht në natyrë, kurse 15% janë të introduktuara për qëllime ekonomike e dekorative.,, ( Po aty. f. 42) Kjo është përbërja e trupit fizik të tokës shqiptare, dhe më tej ajo është veshëmbathja e saj që e mban tokën të shëndetëshme, gjithmon të plleshme, mbrojtëse të njeriut me gjithe pasurinë e tije e burimet e jetesës.

Por çfarë ndodhi më tutje në trupin edhe të sakatuar të tokës shqiptare, në gjërsi e gjatësi gjeografike. Shkatërrimi i veprimtarisë prodhuese të fshatrave shqiptare, prerja e menjëhershme e burimeve të punës, bujqësia dhe blektoria pësuan një goditje vdekjeprurëse, popullsisë shqiptare iu boshatisën portofolet, të gjitha këto shkaktuan, tundimin e popullatës, pra çvendosjen e detyruar, në trajt turmash, familjesh, individësh, sipas mundësive, mjeteve, duke u shpërndarë nëpër, botë ose në ultësirën bregdetare shqipëtare.

Klasa e re politike që mori pushtetin, konkurenca e partive, ethet për pushtet e karrier politike, mungesa e përvojës drejtuese, organizuese e hartimit të prioritetve ekonomike, shpërbërja e pronës së përbashkët ishin faktor dëmprurës për shqipëtarët dhe burimet e jetesës. Kështu ato nuk qenë as të aftë dhe as të organizuar, të planizonin ngulmimet e reja me projekte fshatrash, lagjesh apo qytetesh etj. Si rrjedhoje u krijua një amulli e përmasa- ve të pakontrollueshme në arkitekturë e infrastrukturë të brendshme.

Filluan prerjet edhe të ullinjëve nga Shkodra, Berati e deri në Sarandë, të portokallave e limonave në bregdetin e detit Jon.

Motosharrat e sopata morën detyrën makabre të rrëzonin deri në drurin e fundit të kurorave të gjelbërta të qytetve dhe të fshtrateve të përrenjëve të mbjellura nga dora e njeriut. Por krimi u zmadhua, u egërsua iu lëshua freni ku këto sipërfaqe të gjelbërta, iu nënshtrua shpyllëzime me skavatora gjigande e makina të tonazheve të mëdha, për te hapur siperfaqe për ndërtime shtëpish, vilash, për prodhim gurësh, gëlqereje, çimentoje, ndërtime antenash etj.

Ky vrull banditesk përfshiu çdo metër katërore të pyjeve në majëmalet shqipëtare, të pemtarisë, në brezare, kodrina, lugina, të vreshtave që vazhdonin prodhimin, ullinjëve, fidanishteve, parqeve kombëtare e rezervateve faror, të gjuetisë apo monumenteve të natyrës. Promotori i tyre tanima u bë klasa politike shqipëtare për tu pasuruar me çdo kusht duke patur në njërën anë fuqine e pushtetit e në anën tjetër neglizhimi i qellimshëm në mos kryerjes se reformave te ndryshme e krijimi i bazave ligjore.

Sigurisht nuk mund të ndodhte ndryshe, vëçse, lumenjt të çakërdisun të ‘’gllabëronin,, me plot oreks brigjet e tyre, tokat dikur hambar të prodhimeve të drithrave, frutave, perimeve. Ato pak dru të mbetur në kam nga ‘’pakujdesia,, e kanibalëve të gjelbërt me kam e duar në pyjet e mbulesën e gjelbërt shqipëtare dhe me kokë në kryeministri e ministritë që pritnin llokmën e tyre të fitImit.

 

Korrupsioni, pra vjedhja mafioze me ryshfete, me dokumenta fallco, me tentakula helmuese, kafshuese që nga deputetët e deri tek servilët e kajmekanet e tyre në baze, e grabiti egërsisht shajakun mbrojtës të tokes, ia preu investimet që i vinin nga burime të ndryshme të venedve të ndryshme të botës, për ta shëruar, mjekuar, lidhur plagët. Fatkeqësisht vazhdoi e kundërta, po i hiqeshin ‘’lëkurët,, njëra pas tjetrës, duke e gjakosur, duke e plagosur, me lloje lloje plumbash e predhash, atëhere shiu i ramun me intensitete të ndryshme, vetëm me forcën e gravitetit thërmonte tokën e lakuriqësuar, dhe po me këte forcë e me rrëmbim e transportonte atë qindra kilometra duke zmadhuar grykëderdhjet e Vjosës, Bunës, Semanit, Drinit, Shkumbinit, Matit etj.

Dhe ja disa kronika të kohës, për të kuptuar tragjedinë që është luajtur marrëzisht, tinëzisht dhe me qëllime pasurimi të partiakeve për tu kthyer në borgjezi të re për shqiptarët e në kahje të kundërt u varfërua 95% të popullsisë në tokat shqipëtare.

Dhe ja kronika e tetëmbëdhjet vjetëve më parë:

‘’ Shtator 1995-Janar 1996, përbën një periudhë kohore, gjatë së cilës zona të ndryshme të vendit, u ndeshën me dëmtime të rënda materiale. Kjo erdhi për shkak të ngarkesës së intensifikuar të fenomeneve atmosferike. Përmbytjet e herëpashershme, shndërruan në gërmadha shumë shtëpi banimi, në raste të veçanta duke marrë edhe jetë njerëzish. (Caritas Itali)

Politika shqiptare tanima e pa aftë politikisht për të gjetur melhemin e vërtet të shërimit, hodhi tollumbacet e hidrocentraleve të Skavicës, të Ashtës, të hurdhave në të gjitha lumenjt e përrrenjt e të gjithë rrjetit hidrografik shqiptar. Pa çka se në ato egzistueset, gërryerjet në faqet apo shpatet e liqeneve, Vau të Dejes, Komanit, Fierzës etj xhvisheshin keqas nga pyjet, pa pikë përgjegjësie e kështuqë ujrat siperfaqësore të ardhura nga rreshjet, grryenin, sakatonin ekologjikisht deri edhe me rrëshqitje masive, duke mbushurpasqyrat e kaltra me materiale te ngurta. E njëjta gjë ndodhi fatkeqësisht me ujëmbledhësin e ri të Bovillës që furnizon qytetin e Tiranës me ujë të pijshëm.

 

Qeveritë e deritanishme me masakrën mjedisore, me bombën ekologjike që e kanë prodhuar nga organizimi institucional i gabuar, nga mos vlerësimi i kapaciteteve të specialistëve të fushave të ndryshme, të politikanëve largëpamës, të ndershëm e patriot, Nuk arritën të vlerësojn, të mbrojne e ti japin rëndësinë e duhur ekosistemit natyror në përgjithësi dhe bujqësor në veçanti. Këto janë arsyet që politikanët kokëbosha me kryetarët të etur për karrier, mendje fregista e egoista nuk kanë arritur të kuptojn shkakun dhe pasojën e ndodhjes të këtyre katastrofave të njëpasnjëshme.

Ndërtime shtëpishë etj. në brigjet e lumenjëve, liqeneve e rezervuarave, terreneve me pjerrësi të madhe, mungesa e kanalizimve me funksione të ndryshme, ka shkaktuar fatkeqësi të shumta e dëmtime ekonomike të familiareve, të blektorisë , të mbjellave në gjithë teritorin shqiptar. Hedhja e mbeturinave, kudo e ngado, që nga bulevardet, rruget e rrugicat e qyteteve, brigjeve të përrenjëve, lumenjeve, liqeneve, helmoi mjedisin, bllokoi kanalet e kullimit, shkaterroi te gjitha qeniet ujore në ujrat e tyre e në dete, dhe egërsoi ato duke shkaktuar fatkeqësi në njerëz, blektori e bujqesi, kopshtari etj.

Mosfunksionimi i hidrovuarve, mbyllja me ura, rrugë, e kanaleve kulluese me përmasa të mëdha, mos pastrimi i tyre shkaktoi mbytjen e qindra e mijëra shtëpive në gjithë ultësirën bregdetare. Akoma malet, parqet kombetare, vuajn masakrën me motorsharra sopata, zjarre, me skavatora gjigand duke shkatërruar tokën bilogjikisht të plleshme dhe sisitemi eshtëror, shkamin amnor, duke e grire, coptuar e kthyer në gropa gjigande, si Tomorri, Krasta e Krujës, Taraboshi, Mali pranë rrugës Vajgurore Berat dhe atë të Kakariqit në afërsi të qytetit të Lezhës etj, të cilat do të mbeten në shekuj plagë vdekjeprurëse për të gjitha gjallesat.

Dhe ja fatkeqësite në njerëz të shkaktuar nga vërshimet e tmerrshme përgjatë 20 vjeteve: ‘’Statistikat e 20 viteve të fundit tregojnë një mesatare prej 0.05 vdekjesh për ngjarje,me një maksimum prej 5 vdekjesh për ngjarje (përmbytje e shpejtë në komunën Kaçinar-rrethi Mirditë në 1995). Komunat më të prekura janë Bushtrice dhe Kacinar me 5 vdekje dhe Gramsh me 2.,, ( Mbledhja etë dhënave historike të humbjeve nga fatkeqësitë ne Shqiperi,, Grup autoresh Tirane 2011)

Dhe më tej po nga ky studim, shkruhet mbi humbjet ekonomike, të cilat janë katastrofa të mëdha financiare: ‘’ Humbjet mesatare që priten çdo vit janë llogaritur të jenë rreth 370 mln lek (3.2 mln $), me një maksimum prej 4 billion lek (35.2 mln $) në 2010. ….. Dajci ka regjistruar 1 miliard lek (8.8 mln $) humbjesh, ndërkohë Bërdica dhe Bushati kanë regjistruar rreth 0,5 miliard lek (4.4 mln $) humbje; të gjitha këto komuna gjenden në rrethin e Shkodrës. ,,( Po aty) Dhe më tej sasia e siperfaqeve të përmbytura me ose pa kultura të mbjellura, arrine në ‘’…. përmbytjet e shpejtakanë gjithashtu një impakt të madh ne sektorin e bujqësise duke shkaktuar një mesatare prej më tepër se 7,000 hektarë tokë të dëmtuar çdo vit me një maksimum prej më tepër së 40,000 hektarete dëmtuar në vitin 2010.,(po aty)

Kronikat e përmbytjeve janë të shumta dhe ja disa prej tyre.

Shtator 22-30 të vitit 2002, pra që nga ky vit natyra filloi të kërcënoi seriozisht dhe me dëmtime kolosale, natyrën dhe popullsinë shqipëtare. E më pas vazhdon me 23. XI. 2010. Dhjetor 2014, fillimi i shkurtit 2015, fillimi janarit dhe i nëndorit 2016 etj, të cilat tregojnë se sa herë që bien shirat ato pllakosin natyrën e popullsinë me fatkeqësi të mëdha. Arsyet e të cilave shpejgohet vetëm e vetëm me argumentat e mësipërme.

Ndokush mund të bejë pyetjen: Po ja edhe në vendet fqinj ka përmbytje? Ȅshtë e vërtet. Kjo është e mbarsur me ndryshimet klimatike mbarë botërore, të ardhura për dy arsye:

Së pari; shkatërrimi i pyjeve tropikale, e të amazonës, duke e shfrytëzuar për lëndë druri dhe krijimit të plantacione mijëra hektarëshe me banane, kafeje, kakaoje etj., pa kurrfare kriteresh teknike, dhe në masivitet.

E dyta; ndotjet e mjedisit me dioksidi karbonik, helme e pluhura të shumta, ka ndryshuar gjëndjen fisiko kimike të shtresave të atmosferës.

Si rrjedhojë edhe politika anti natyrë e qeverive shqipëtare për një çerek shekulli ka kontribuar shkëlqyer në shkatërrimin e mbulesës biologjike e fizike të tokës, pyjeve, tokave bujqësore dhe ndotjen e atmosferës etj

Cilat jane udhët e shpëtimit, rrugëzgjidhjet? Dhe ja disa prej tyre:

1- Grupimet politike, duhesh dhe duhet të hartojnë urgjentisht plane strategjike në drejtim të bujqësisë, pyjeve, tokës e nayrës si ekosisteme me rëndësi të madhe vazhdimësie jete e zhvillimi, për ta ruajtur, marrun masa mbrojëse të tokës e pyjeve, modernizuar punimet e shtuar në sipërfaqe pyjet.

2- Në ultësirën bregdetare të mbahen në gadishmëri të plote hidrovoret dhe të pastrohen e mirëmbahen kanalet kulluese, të të gjitha kategorive si dhe duke ndërtuar edhe të reja sipas nevojave dhenë bazë të projekteve të inxhinierave të tokave.

3- Nëpërmjet një legjislacioni, plotësimit të kushteve materiale e teknologjike dhe edukimit të popullit në qytete e fshatra, të mbahen mjediset ujore, tokësore e ajrore të pastra, gjithashtu edhe mbeturinat të grumbullohen, të riciklohen, pra të futen në funksion të njeriut e natyrës pa e kthyer ketë të fundit në varreza të tyre.

4- Pyjet e kullotat si potenciali më i madh ekonomik, turistik, shëndetësor, e mbrojtës të plleshmërisë së tokës dhe si frenuese efektive dhe reale, nga përmbytjet katastrofike të qendrave të banuara, infrastrukturës dhe bujqësisë, të mirëadminstrohen, të ruhen me ligje të forta, të shtohen me anë të projekteve inxhinierike, të përmirësohen e të kryhen pyllëzime me efektivitet e profesionalizëm.

5- Ndërsa të treqindë mijë hektar toka dikur të reja bujqësore, të hapura në epokën e socilaizmit, të vihen nën administrimin e rreptë të privatëve apo të bashkive, t’iu akordohen investime për tu mbjellur pemtore, drurë pyjor si dhe të merren masa të menjëhershme për tu mbrojtur nga grryerjet.

6- Në gjithë rrjetin hidrografik të shqipërisë, pra në përrenjt e vegjël e të mëdhenj, të ndërtohen prita me gardhe, me mure të thatat dhe prita malore të kategorisë vepra arti, duke u kryer edhe pyllëzime në ujëmbledhësit e për rreth tyre.

7- Studimi i plotë, mbi baza të metodikave dhe personelit të inxhinierëve hidroteknik dhe të mjedisit i gjëndjes së argjinaturave, pritave malore dhe më pas, riparimi i atyre të shkatërruara dhe fillimi i ndërtimit të argjinaturave në brigjet e lumenjve, ku ende nuk janë ndërtuar përshembull pjesërisht në Drin e Bunë, pjeserisht në Shkumbin, Seman e Vjosë etj.

8- Për të zvogëluar sa më shumë që të jetë e mundur prurjet e ngurta, të ndërtohet rezervuar në pjesët e sipërme të lumenjëve, Osum- Miçan, Vjosë- Badelonjë, Erzen, lumi i Tiranës- Skuterrë, Drino – Hormovë etj

Shqipëria do të vazhdohet të përmbytet nga përrenjt e lumenjt që kanë shtratin në relieve të thyeshme, përderisa politika shqiptare nuk do të pastrohet nga të korrupuarit e hajdutët që vjedhin investimet, që nuk mendojnë për zhvillim ekonomik e kulturor të popullit të varfëruar deri në palcë, që jeton në këto troje, përderisa nuk do të kryejnë reforma të thella në organizim administrativ, në ngritjen e funksionimin e instirucioneve proktues- zbatuese e kontrolluese dhe në pronësi të tokave, bujqësore, pyjore e livadhore.

 

Firence 16. 12. 2016 Dr. Selman Mëziu




 

 

PËRGJIGJU

Please enter your comment!
Please enter your name here